Trump Suriye'yi bombaladı. Şimdi ne olacak? - The Washington Post

"Hava saldırısı, Trump'ı bir zamanlar küfrettiği ana akım dış politika görüşüne neredeyse tamamen uyumlu hale getirdi."


Marc Lynch / The Washington Post / 07.04.2017


Trump yönetiminin ABD'nin Suriye'deki rolüne dönük politikasındaki bu ani değişiklik ne anlama geliyor? Ne bir BM Güvenlik Konseyi kararının ne de bir Kongre onayının olması nedeniyle Suriye'ye yapılan saldırının hukuka uygunluğu ve Trump'ın dramatik politika değişikliğinin siyasi etkileri tartışılacak. Suriye saldırısının askeri ve stratejik sonuçları açısından takip edilecek dört konu var.


1. Tek başına füze saldırısının savaş üzerinde çok az askeri etkisi var

Suriye rejimi hedeflerine karşı ilk ABD saldırısı, açık olarak önemli bir tırmanış. Ancak tek bir hava üssüne karşı uzak mesafeden bir füze saldırısı, Suriye'de mevcut askeri seçeneklerin en küçüklerinden biriydi. Tek başına bu saldırı uzun ve karmaşık Suriye iç savaşının gidişatı üzerinde fiilen hiçbir etkiye sahip olmayan sembolik bir eylem. Hasar gören uçak pistleri hızla yeniden inşa edilebilir, vurulan uçaklar kolayca Rusya tarafından yenilenebilir ve sahadaki güç dengesi etkilenmiş olarak kalır.

Tek başına füze saldırıları, bir mesaj gönderirler ama Suriye savaşında uzun yıllardır devam eden stratejik çıkmaza son vermezler. İran, Hizbullah ve Rusya'nın desteğiyle Suriye rejimi, rejimin içeriden devrilmesine veya sahadaki askeri yenilgiye karşı direnebileceğini kanıtladı. Suriye'deki isyancılar uzun zamandır iç bölünmelerin ve giderek artan radikalizmin sıkıntılarını yaşıyor. Son dönemlerde rejimin elinin güçlenmesiyle, isyancıların alan hakimiyeti ve stratejik inisiyatifi azaldı. Fakat ne rejim ne de isyancılar galip gelebilecek durumda değil.

Uluslararası ve bölgesel rekabete dayalı müdahaleler bu çıkmazı devam ettirdi: Bir taraf güçsüzleştiğinde, dışarıdaki koruyucusu hayatta kalmasını sağlamak için desteğini artırıyor. Rejimin ciddi zorluklarla karşı karşıya kaldığı anlarda Hizbullah, İran ve Rusya gibi dış destekçiler destek seviyelerini yükseltti. Daha sonra isyancılar ABD, Suudi Arabistan, Katar ve Türkiye gibi dış aktörlerden daha fazla destek alır. Şimdi, ABD'nin yeni askeri çıkışını dengelemek için Rusya'nın Esad'a desteğini artırmasıyla aynı çıkmazın devam etmesi muhtemel.


2. Trump, görevin amacından sapmasını önleyebilir mi?

Füze saldırısının birincil etkisi sahada değil, müttefiklerin ve karşıtların gelecekteki ABD rolüne dair beklentileri üzerinde olacaktır. Hava saldırıları, Obama'nın Eylül 2013'te aldığı bombalama yapmama kararıyla keskin bir zıtlık yaratarak, ağırlıklı olarak Trump'ın güvenilirliğini ortaya koymak için planlandı.

Ancak güvenilirlik hassastır. Hava saldırılarının anlaşmazlığı çözmediği anlaşıldıktan sonra, Trump'ın yeni tesis edilmiş güvenilirliği sıkça tartışılacak. Sınırlı saldırılar, Esad'ı iktidardan zorla indirmesi için uzun zamandır ABD'yi zorlayanları da cesaretlendirecek. Füze saldırıları, Obama yönetiminin korktuğu daha büyük bir savaşa doğru giden kaygan yamaca atılmış büyük bir adım olabilir.

Amaçlanan bu değil gibi görünüyor. Ulusal Güvenlik Danışmanı H.R McMaster ve Dışişleri Bakanı Rex Tillerson saldırının kimyasal silah kullanımını engellemek amacıyla gerçekleştirilen tek seferlik bir cezalandırma niteliğinde olduğunu vurgulamak için çok uğraştı. ABD'nin kilit müttefikleri, saldırının sınırlı oluşunu övdü.

Ancak, bu durumun sürdürülmesi, savaş temelde değişmeden devam ederse zor olacaktır. Saldırılar kimyasal silah kullanımından caydırsa bile, bunların Esad'ın devam eden konvansiyonel askeri operasyonlarını etkileme olasılığı çok düşük. Televizyonlarda ölmüş çocuk görüntüleriyle sonuçlanan bir sonraki rejim hava saldırısı aynı ABD tepkisini tetikler mi yoksa sadece kimyasal saldırılar mı?

Hava saldırıları, Trump'ın güvenilirliğini arttırmak yerine önemli ölçüde azaltabilir de. Çoğu ilk analiz, saldırıların Trump'ın askeri güç kullanma isteğini kanıtladığına odaklanmış olsa da, politika değişikliğinin hızı ve niteliği konusunda da yaygın bir şaşkınlık var.

Trump, bir gecede, en çok öne çıkmış dış politika pozisyonlarından birini tersine çevirdi. Bu durum, ne sıklıkta söylenirse söylensin hiçbir sözünün ciddiye alınmaması gerektiği mesajını gönderiyor ve tüm taraflardan aktörleri, Trump'ı kendi doğrultularında manipüle etmenin yollarını aramaya teşvik ediyor.

3. Trump'ın dış politikası daha geleneksel hale geldi

Suriye'de Esad rejimine karşı ABD müdahalesine muhalif oluşu, Trump'ın en sıradışı dış politika duruşlarından biri olmuştu. Seçilmesinden önce, Obama yönetiminin 2013 yılında Suriye'yi kimyasal silah kullanımı nedeniyle bombalama planları aleyhinde sıklıkla tweet attı, Suriye'de anlamsız bir savaşa girilmemesini canla başla savundu, Suriyeli muhalifleri sık sık tehlikeli cihatçılar olarak kınadı ve Esad rejimi ile çalışabileceğinin sinyalini verdi.

Suriye, Trump'ın genel Cumhuriyetçi dış politikadan ve hakim ana akım politik fikir birliğinden çok keskin olarak farklılaştığı tek Ortadoğu meselesiydi. Bunun dışında, Trump'ın Ortadoğu politikası zaten çarpıcı biçimde gelenekseldi: İsrail ve Arap otokratları ile ittifak, bölge genelinde İran'a karşı daha agresif tepki, cihatçı güçlere karşı artan askeri operasyonlar, demokrasi ve insan hakları çağrılarının azaltılması.

Hava saldırısı, Trump'ı bir zamanlar küfrettiği ana akım dış politika görüşüne neredeyse tamamen uyumlu hale getirdi.

4. Artçı etkiler yönetilebilir mi?

Şu anda bir takım olası senaryolar var.

İlk ve muhtemelen en olası senaryoda, füze saldırısı bir defaya mahsus cezalandırıcı bir saldırı olarak kalır ve Suriye'deki savaş daha önce olduğu gibi devam eder. Kuvvet kullanma isteği gösterdikten sonra Trump, Suriye üzerinde biraz daha fazla baskı oluşturması için Rusya ile beraber çalışabilir ve uzun soluklu bir diplomatik sürece geri dönebilir. Bu durum, Trump'ın hızla Esad'ı devirmek için harekete geçtiğini ümit edenleri hayal kırıklığına uğratacak ancak önemli maliyetler ödemeden siyasi bir zafer elde etmesine izin verir.

Çok daha az iyimser senaryolar da var. Rusya, Trump'ı hamlesini ileri boyutlara taşımaya veya geri adım atmaya zorlayabilecek bir çok agresif yoldan yanıt verebilir. Rusya ve İran şu anki destekleyici rollleri değiştirmeye karar verirlerse, İslam Devletine (IŞİD) karşı yürütülen operasyonda hem Suriye hem de Irak'ta sıkıntılar yaşanabilir. Irak ve Suriye'de konuşlandırılmış ABD birlikleri misilleme için hedef olabilir. Bölgesel aktörler, ani bir çıkışla Trump'ı ileri hamlelere zorlamaya karar verebilirler. Trump'ın deneyimsiz ve yetersiz ekibi, bu oldukça karmaşık anlaşmazlıkta yanlış hesap yapabilir.

Trump müdahaleyi tek seferlik cezalandırıcı bir saldırıyla sınırlı tutmak mı istiyor? Bunu istese bile yapabilecek mi? Artçı etkileri yönetebilecek mi? Bunlar önümüzdeki günlerde takip edilecek kilit noktalar.

tercumeodasi.org



Son Çeviriler